فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
1001
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
است . اليَأنُوف - [ أنف ] ( ح ) : گونه اى از حشرات است . اليَؤُوس - [ يأس ] : مرادف ( اليائس ) ست . اليَأْيَاء - [ يأيأ ] : مص ، آواز شاهين . يَأْيَأَ - يَأْيأَةً و يَأْيَاءً [ يأيأ ] القومَ : قوم را دعوت كرد ، - بِالاءِبل : به شتران ( أي ) گفت و اين كلمه براى آرام كردن شتر به كار مىرود . يَأْيَأْ - [ يأيأ ] : اسم صوت است كه مردم را با آن آواز گردهم آورند . اليُؤْيُؤ - ج يَئَايئ [ يأيأ ] ( ح ) : از پرندگان شكارى بنام ( شاهين ) است نام ديگر آن ( الجَلَم ) است . اليَبَاب - [ يبّ ] : ويران ، خراب . اليَبَاس - [ يبس ] : « شيءٌ يَبَاسٌ » : به معناى ( يابسٌ ) است . يَبَّبَ - تَيْبِيبًا [ يبّ ] المنزلَ : خانه را ويران كرد . يَبِسَ - يَبْبَسُ و يَبْبِسُ يَبْساً و يُبْساً : تر بود و سپس خشك شد . يَبَّسَ - تَيْبِيسًا [ يبس ] الشيءَ : آن را خشك كرد . اليَبْس - مص ، مرادف ( اليابس ) است ، جمع يا بس است همانند رَكب كه جمع راكب است . اليَبَس - آنچه كه در اصل خشك باشد ، جائى كه نمناك بوده و سپس خشك شده است ؛ - « شاةٌ يَبَسٌ » : گوسفند بى شير . اليَبِس - مرادف ( اليابِس ) است . اليَبُوس - مرادف ( اليابِس ) است . اليَبُوسَة - خشكى بر خلاف ترى . اليَبِيس - به معناى ( اليابِس ) است - « يَبِيسُ الماءِ » : عرق بدن كه خشك شود . يَتَمَ - يَيْتِمُ يُتْماً و يَتْماً الصَّبيّ من أَبيه : كودك يتيم شد ، پدر مرده شد . يَتِمَ - يَيْتَمُ يُتْماً و يَتْماً الصبيُّ من أبيه : پدر مرده شد ، - يَتَماً : سستى و دير كرد ، كوتاهى كرد ، - من هذا الأمر : از كار در رفت . يَتُمَ - يَيْتُمُ يُتْماً و يَتْماً الصبيُّ من أَبيه : كودك يتيم شد . يَتَّمَ - تَيْتِيمًا [ يتم ] ه : او را يتيم كرد . اليُتْم - مص ، يتيمى ، تنهائى . اليَتْم - مص ، اندوه . اليَتَم - مص ، به معناى ( اليُتْم ) است ، نيازمندى . اليَتُوع - ج يَتُوعَات : هر گياهى كه داراى شيرابه باشد . اليَتُّوع - ج يَتُوعَات : هر گياهى كه داراى شيرابه باشد . اليَتُّوع - مرادف ( اليَتُوع ) است . اليَتِيم - واحد هر چيزى ؛ « بيتٌ يتيم و بلدٌ يتيم » : خانهء تنها و شهر تك افتاده ، تودهء ريگ تك افتاده ، هر چيز بى نظير و ارزنده ، - ج أَيْتَام و يَتَامى و يَتَمَة و ميتمة و يتائِم : آنكه پدرش مرده و هنوز در سن كودكى باشد ، - من البهائم : ستورى كه مادرش را از دست داده باشد . اليَتِيمَة - ج يَتَامَى : مؤنث ( اليَتِيم ) است ، توده ريك تك افتاده ؛ « دُرَّةٌ يَتِيمَةٌ » : مرواريد گرانبها و بى نظير . اليَحْمُور - [ حمر ] : سرخ ، - ( ح ) : نام پرنده ايست ، - ( ح ) : گورخر ، - ( ح ) : گوزن نر . اليَحْمُوم - [ حمّ ] : هر چيز سياهى ، بسيار سياه ، دود . اليَخْت - كشتى تفريحى كه در آن همه وسايل و ابزار راحت باشد . اليَخْنَة - ( ط ) : غذائى كه از گوشت و سبزى تهيه كنند . اليَدُ - ج أَيْدٍ و يُدِيّ و جج أَيَادٍ و تُجْمَع الأَيْدِي على الأَيْدِين - [ يدي ] ( ع ا ) : دست از نوك انگشتان تا كتف . اين كلمه مؤنث است و اصل آن ( يَدْيٌ ) است و مُثَنَّاي آن ( يَدَانِ ) است ، - ج ايْدٍ : جلوگيرى از ستم ؛ « عن يَدِه و على يَدِه » : به كمك و مساعدت او ؛ « مَدّ له يَدَ المساعَدة » : او را كمك و مساعدت كرد ، نعمت و احسان ، توانائى و نيرومندى ؛ « مَا لَكَ عَليه يَدٌ » : بر او نفوذى ندارى ؛ « له اليدُ الطُّولَى فى كذا » : در آن چيز تأثير بسزائى دارد ؛ « وَضَعَ يَدَه على » : تصرف كرد ، تحويل گرفت ؛ « الأمرُ بيد فلانٍ » : كار را بدست او سپرد ، مقام و منزلت ، گروه ، راه ، جلوگيرى از تعدى و ستم ؛ « ضَرَبَ القاضي على يده » : قاضى جلوى تصرّف او را گرفت ، خوارى و پشيماني ؛ « سُقِطَ فى يَدَيْه » : پشيمان شد ، « أعطى بيده » : تسليم شد ؛ « وقف بين يديه » : در برابر او ايستاد « بِعْتُه يداً بيدٍ » : با معامله نقدى به او فروختم ؛ « يَدُه قصيرة » : از انجام كار ناتوان است ؛ « صِفْرُ اليدينِ » : تهى دست ، چيزى ندارد ؛ « ذَهَبُوا ايدِي سَبَا » : رفتند و پراكنده شدند و نيز گفته مىشود « تَشَتَّتَ شَمْلُهم ايدِي سَبَا » ؛ « اليَدُ العُليا » : دست بخشنده و پاك ؛ « اليد السفلى » : دست بازدارنده و بخيل ؛ « اليدُ العامِلة » : دستهاى كارگران كه اقدام به يك كار كنند ؛ « يَدُ الطَّائر » : بال پرنده ؛ « يَدُ الدّهر » : دست روزگار كه كنايه از گذشت زمان است ؛ « يد الفأس » : دستهء تيشه و تبر ؛ « يَدُ القوس » : گوشهء برگشته كمان . اليَدّ - بالتشديد [ يدي ] : لغتى است در ( اليد ) به معناى دست . يَدَى - - يَدْياً [ يدي ] الرجُلَ : بر روى دست آن مرد زد . اليَدَى - [ يدي ] : دست . اليَدَة - [ يدي ] : دست . يَدَّعَ - تَيْدِيعاً [ يدع ] الثْوبَ : جامه را با ( أَيْدَع ) كه رنگ گياهى سرخ است رنگين كرد . اليَدَويّ - [ يدي ] : منسوب به ( اليَد ) است ؛ « شُغْلٌ أو عَمَلٌ يدويّ » : كار يا شغل دستى ؛ « صناعة يدويّة » : صنعت دستى . اليَدِيّ - [ يدي ] : حاذق ، كاردان ؛ « عيشٌ يَدِيٌّ » : زندگى خوش و آسوده ؛ « ثوبٌ يَدِي » : جامهء گشاد . اليُدَيَّة - [ يدي ] : مصغر ( اليَد ) به معناى دست كوچك است . اليَرَاع - [ يرع ] : نى ، نى كه با آن بنوازند ، قلم ، ترسو ، ناتوان ، آنكه انديشه و خرد ندارد ، برّههاى كوچك و جز آن